Na današnji dan rođen je VOJVODA VOJA TANKOSIĆ

Vojislav Voja Tankosić, rođen je 28. septembra 1880. godine u Ruklandi kod Uba.

Bio je major srpske vojske, četnički vojvoda, jedan od osnivača Crne Ruke i učesnik najvažnijih istorijskih događaja u Srbiji, od Majskoga prevrata 1903. godine, do Sarajevskoga atentata. Nosilac je Zlatnog vojničkog ordena Karađorđeve zvezde sa mačevima.

Malo se zna o njegovom ranom detinjstvu. Otac Pavle se bavio kazandžijskim zanatom u Beogradu i bio je dosta stariji od majke Milje. Po završetku osnovne škole, porodica se preselila u Beograd, gde se Vojislav upisao u Drugu beogradsku gimnaziju. Nije poznato zbog čega se ispisao iz šestog razreda 1898. godine, ni da li je školovanje okončao privatno. U Vojnu akademiju upisao se 1899. godine, u 32. klasi, da bi je završio 1901. godine, posle čega je kao vodnik bio raspoređen u Šesti pešadijski puk „Kralj Karol“. Sa 15. klasom završio je i Višu školu Vojne akademije. Čitao je mnogo, a posebno knjige iz nacionalne istorije i beletristiku.

Bio je to period velikoga nacionalnoga zanosa srpske omladine. Trudio se da stekne poverenje generala Jovana Atanackovića, koji je počeo da prikuplja dobrovoljce za komitsku akciju u Staroj Srbiji. Kao potporučnik učestvovao je u zaveri protiv kralja Aleksandra Obrenovića i u Majskom prevratu 1903. godine. Pre toga pomogao je vođama martovskih demonstracija 1903. godine, da pobegnu čamcima na zemunsku stranu. Komandovao je vodom, koji je streljao braću kraljice Drage.

U svojstvu člana komitske organizacije upućen je zimi 1903/04. godine u Skoplje, Bitolj i Solun, gde je radio na organizovanju komitskih akcija u Makedoniji. Tankosić je važio za jednog od najodvažnijih komitskih vojvoda i za dobrog strelca. Učestvovao je 16. aprila 1905. godine, u borbi na Čelopeku kraj Kumanova u četi vojvode Savatija Miloševića. Nešto kasnije komandovao je četom u bici na Velikoj Hoči. Nakon toga nastupilo je zatišje zbog srpsko -bugarske carinske unije sklopljene 6. jula 1905. godine, pa je Tankosić povučen u Srbiju, gde je bio odlikovan Ordenom Karađorđeve zvezde.

Od druge polovine 1905. godine do oktobra 1907. godine, pohađao je i završio Višu vojnu akademiju. Godine 1907/1908. godine, bio je šef gorskog štaba Istočnog Povardarja, što će reći komandant svih četa na potezu od srpske granice do Vardara. Vodio je napad na bugarsku četu u selu Stracinu 1908. godine, što umalo nije izazvalo srpsko-bugarski rat. U Beograd se vratio jula 1908. godine.

Posle austrougarske aneksije Bosne i Hercegovine, formirao je u Prokuplju četničku školu u kojoj su pripremani dobrovoljci za izvršavanje specijalnih zadataka u Bosni i Hercegovini. Širio je mrežu u Bosni i Hercegovini i regrutovao je dobrovoljce za sukob koji se smatrao neminovnim. To je bilo u suprotnosti sa politikom srpske vlade, koja se bojala Austrougarske. U Srbiji je bilo organizovano oko 5.000 dobrovoljaca. Austrijska i mađarska štampa su izveštavale da u Srbiji ima spremnih 1.000 četa od po 20 dobro obučenih četnika, a da nose po dve puške da bi drugu mogli da dadu pobunjenicima u Bosni. Međutim kada je Srbija 1909. godine, priznala aneksiju raspustio je logor za obuku dobrovoljaca u Ćupriji. Ipak stečena vojna znanja dobrovoljaca će biti korisna u predstojećim ratovima. Bio je član „Mlade Bosne“. Jedan je od osnivača organizacije Ujedinjenje ili smrt (popularno zvane „Crna ruka“). Zajedno sa Bogdanom Radenkovićem i Ljubom Jovanovićem Čupom napisao je ustav organizacije, čiji cilj je borba za ujedinjenje srpstva.

Pred izbijanje rata marta 1912. godine, prekomandovan je u štab graničnih trupa, sa ciljem da obučava dobrovoljce. Dolazili su mu dobrovoljci iz svih srpskih krajeva. Tankosić je bio veoma strog pri selekciji, pa je od 2.000 odabrao samo 245 dobrovoljaca. Tada je odbio Gavrila Principa zbog slabe konstitucije. Pred izbijanje rata srpska vlada je pokušala da iskoristi Arnaute protiv Turaka, pa je Tankosić odlazio na Kosovo i doturao oružje arnautskim vođama. Sa Isom Boljetincom predvodio je Arnaute juna i jula 1912. tokom njihovoga sukoba sa Turcima kraj Mitrovice.

U Prvom balkanskom ratu komandovao je Lapskim četničkim odredom. Tankosićev Lapski odred otpočeo je operacije u turskoj pozadini dva dana pre izbijanja rata kod karaule Merdare, četničko-arnautska čarka razvila se u prvu bitku u Prvom balkanskom ratu. Izgleda da je samoinicijativno započeo rat bez odobrenja nadležne komande. Postoji mogućnost da se Crna ruka bojala dogovora Turske i balkanskih saveznika, koji bi odložio oslobađanje srpskih prostora. Četnici su vodili borbu tri dana sve dok se nije uključila srpska redovna vojska.

Srpska vojska odnela je pobedu a Tankosićevi četnici prvi su ušli u Prištinu. Tankosićevi četnici su na taj način otvorili vrata srpskoj vojsci da oslobodi Kosovo, a Tankosić je bio odlikovan karađorđevom zvezdom sa mačevima i unapređen u majora.

Zajedno sa ostalim članovima Crne ruke vršio je pritisak na srpsku vladu Nikole Pašića pred Bukureški mir 1913. godine, Vlada je pokušala da penzioniše Tankosića i Apisa, ali kralj se nije složio. Sukob vojnih i civilnih vlasti tinjao je tokom 1913. godine, i eskalirao je tokom 1914. godine, tako da su određenim ministrima upućivali i otvorene pretnje.

Posle Sarajevskog atentata 1914. godine, austrougarska vlada ga je u ultimatumu upućenom srpskoj vladi smatrala odgovornim za atentat, zbog čega je bio pritvoren u štabu Dunavske divizije I poziva.

Po izbijanju Prvog svetskog rata postao je komandant Dobrovoljačkog odreda u Beogradu, a zatim Rudničkog dobrovoljačkog odreda. Za vreme bitke na Drini 1914. komandovao je posebnom četom dobrovoljaca i četnika u sastavi Limskog odreda u istočnoj Bosni, potom kod Loznice, Krupnja, na Mačkovom kamenu i dr.

Za vreme povlačenja srpske vojske 1915. godine, kao komandant bataljona smrtno je ranjen u Igrištu kod Velikog Popovića 31. oktobra 1915. godine. Od posledica ranjavanja, umro je 2. novembra 1915. godine, u svojoj 35. godini života u Trsteniku.

Njegovi vojnici su ga odneli i zakopali tajno na Trsteničkom groblju, ali su Austrijanci ipak uspeli da ga pronađu, otkopaju i nakon ustanovljivanja identiteta, slikaju leš, kako bi uverili javnost da je ipak mrtav. Uz sliku groba i leša, objavljen je i tekst u kome su, osim obaveštenja kako je „došao kraj Voji Tankosiću“, pominjani prestolonaslednik, utlimatum njihove vlade, kao i detalj o tome da je Tankosića, pogibijom u njihovoj balkanskoj ofanzivi sustigla kazna.

Posmrtne ostatke prenela je njegova majka Milja, uz pomoć Udruženja srpskih četnika i sahranila na beogradskom Novom groblju 1922. godine. Grob mu se danas nalazi IV parceli, u trećem redu, grobno mesto broj 6.

 

Zahvaljujemo se na fotografiji studiu Old photos retouching

 

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

Copy link
Powered by Social Snap